Münster en Osnabrück

In 2005 hebben we een weekendje in Münster doorgebracht, met een zijsprongetje naar Osnabrück. Münster werd gekozen naar aanleiding van lectuur over de Wederdopers.

In 1534 verjoegen de wederdopers de toenmalige bisschop Frans van Waldeck. Toen zij de macht in handen hadden gekregen, verspreidde zich het bericht dat Münster het nieuwe Jeruzalem was. De nieuwe leider van de stad, Jan Matthijs, stond alleen toe dat gedoopte wedergeborenen zich vestigden in Münster; zij die dat niet waren werden verdreven. De verdreven bisschop stelde een nieuw leger samen met steun van zowel protestanten als Rooms-Katholieken en belegerde de stad. In Münster zelf radicaliseerde de beweging. Jan Matthijs stuurde Jan van Leiden als apostel naar Münster, om de Wederdopers te ondersteunen. Al gauw werd hij naast Matthijs leider van de Wederdopers in de stad.

Jan Matthijs kwam bij een uitval uit de belegerde stad om het leven op 4 april 1535. Jan van Leiden werd de enige leider van de Wederdopers in Münster. Hij nam de titel van koning aan en richtte het theocratische “Koninkrijk Sion” op. Hij omgaf zich met een luisterrijke hofhouding. Ter voorbereiding op de vermeende naderende Apocalyps liet hij alle boeken behalve de Bijbel verbranden. Het geld werd afgeschaft en polygamie en gemeenschap van goederen werden ingevoerd.

Het Doperrijk van Jan van Leiden kwam ten einde toen de troepen van de bisschop en de landgraaf van Hessen op 25 juni 1535 Münster als gevolg van verraad innamen. Pas na verbitterde straatgevechten werden de aanhangers van de Wederdopers verslagen.

De Tegenreformatie nam zijn loop en bood alle Wederdopers en ook Lutheranen de keuze tussen terugkeer naar het katholieke geloof of strafvervolging. Antonius Corvinus (1501-1553) wilde ook Jan van Leiden, zijn stadhouder en scherprechter Berend Knipperdolling en zijn “Rijkskanselier” Heinrich Krechting bekeren. Omdat hij daar niet in slaagde werden ze op 22 januari 1536 doodgefolterd. Hun lichamen werden in ijzeren kooien opgehangen aan de toren van Lambertikerk in Münster. In deze kooien lagen de lichamen ter afschrikking tot 1881 te vergaan. De kooien zijn nog steeds te bezichtigen (zie foto).

Een (niet al te beste) roman hierover is Q. U kunt die hier downloaden: http://www.wumingfoundation.com/english/englishmenu.htm

Nog bezienswaard in Münster zijn de Dom, de Prinzipalmarkt, met zijn mooie maar zwaar gereconstrueerde gotische en renaissancistische gevels en de Äberwasserkirche (= Liebfrauenkerk), die rond 1340 is gebouwd en in een gezellige wijk met veel kroegjes ligt. Ook het Raadhuis is absoluut de moeite waard.

Het kamp van St. Cyprien, Frankrijk, 1940

In Osnabrück bezochten we het Felix Nussbaumhaus. Nussbaum (11 december 1904-1944) was een joods-Duits schilder, geboren in Osnabrück, ondergedoken in Brussel waar hij verraden werd. In 1940 werd hij gearresteerd door de nazi’s en naar de kampen Saint Cyprien en Gurs in Zuid-Frankrijk gestuurd. Hij kon terug naar Brussel ontsnappen, maar werd in 1944 gedeporteerd naar Auschwitz, waar hij werd vermoord.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de binnenstad van Osnabrück zwaar getroffen door luchtbombardementen.

In de oude binnenstad zijn nog een aantal prachtige oude gebouwen te bewonderen. Zo liggen het raadhuis, de stadswaag, de Mariakerk, het Erich-Maria Remarque centrum en een aantal typische Hanzehuizen allemaal aan het marktplein. In de kleine straatjes zijn nog een aantal oude vakwerkhuizen in Barokstijl terug te vinden, evenals met goud versierde huizen in Renaissance-stijl. Ook de Dom is nog altijd te bewonderen. Deze kerk werd in 802 in opdracht van Karel de Grote gebouwd.

Bronnen voor deze bijdrage:

• voor de Wederdopers voornamelijk Wikipedia.
• De foto van het schilderij van Nussbaum komt van een galerie op het Internet

U vindt via het tabblad “Citytrips” bovenaan nog een 27 tal foto’s van Münster en Osnabrück