Met de fiets, de trein, te voet en soms met het vliegtuig…

13 maart 2009 vertoefde ik in den Bosch.

In het Noordbrabants Museum kon je terecht voor een expo rond de ideale vrouw van vroeger en nu. De vergelijking met vroeger leek vooral interessant omdat de eisen door de jaren heen sterk veranderd zijn. Bij ‘ideaal’ denkt iedereen meteen aan schoonheid, maar deugden als echtelijke trouw, huiselijkheid en vroomheid waren vroeger veel belangrijker.

De expositie over vrouwelijke rolmodellen was opgebouwd rond de meest ‘gewenste’ vrouwelijke eigenschappen. Verschillen en overeenkomsten tussen het ideaalbeeld vroeger en nu werden verduidelijkt doordat oude schilderijen, prenten en gedragsboeken tegenover hedendaagse videowerken, filmpjes, foto’s en glossy’s worden gezet.

Jammer genoeg was het geheel erg povertjes, dus dat viel wel even tegen.

Het enige wat wel leuk was, was een soort quiz die moest uitmaken op welke ideale vrouw ik lijk. Wel dat is dus Judith. Die hakte het hoofd van de tiran Holofernes af. Daar kan ik me af en toe wel wat bij voorstellen! Een vrouwmens naar mijn hart!

Verder nog wat rondgelopen: vanuit het museum door nauwe straatjes, door een kerk en langs een markt – met inbegrip van het verorberen van een Bossche bol.

Verleden jaar gingen we in februari naar Den Haag, waar het Museum Meermanno de tentoonstelling Omar Khayyám. Een boek in de woestijn. 150 jaar in Engelse vertaling organiseerde (tot en met 5 april 2009). In 2009 was het precies 150 jaar geleden dat de eerste Engelse vertaler, Edward FitzGerald (1809-1883) zijn eerste vertaling van de Rubáiyát uitgaf én was het  200 jaar geleden dat hijzelf geboren werd. Die samenloop en de viering van Gedichtendag was een mooie aanleiding voor het museum om, in overleg met het Nederlands Omar Khayyám Genootschap, een tentoonstelling te organiseren.

De gedichten van de Perzische dichter Omar Khayyám (voluit: Ghiyath al-Din Abu’l-Fath Umar ibn Ibrahim Al-Nisaburi al-Khayyami – ca. 1048-1123) werden pas in de negentiende eeuw bekend in West-Europa en kregen snel een wijde verspreiding als de zogeheten Rubáiyát of Omar Khayyám. Die titel is in 1859 bedacht door Edward FitzGerald.

In de eerste zaal van de tentoonstelling kwamen typografisch fraaie uitgaven aan de orde en in de tweede zaal geïllustreerde edities. In beide zalen stond één uniek stuk centraal. In de typografische zaal was dat de eerste druk uit 1859. Die editie was nooit eerder in Nederland te zien geweest en is uiterst zeldzaam. In de zaal van de geïllustreerde edities stond een bijzonder handschrift in het middelpunt. In 1872 kalligrafeerde William Morris de gedichten op perkament. Edward Burne-Jones schilderde er illustraties bij. Beide topstukken werden in een unieke samenwerking aan Museum Meermanno uitgeleend door The British Library. In totaal waren er meer dan honderd publicaties te zien.

Die dag regende het voortdurend en dat was wel jammer.  We namen de tram naar Scheveningen en waaiden daar bijna weg. Volgende keer beter…

Worms is een zogenaamde Nibelungenstad met veel middeleeuwse bouwwerken. Het was oorspronkelijk een Keltische nederzetting, die tot 496 het thuisland van de Alemannen was, vooralleer ze verjaagd werden door Clovis I. Tot het einde van de Middeleeuwen was Worms een cultureel centrum onder Franken en Bourgondiërs. In 1122 werd in Worms het concordaat van Worms gesloten; een overeenkomst tussen paus Calixtus II en Hendrik V, de keizer van het Heilige Roomse Rijk. Hiermee kwam een einde aan de investituurstrijd.

In 1520 schrijft Luther “Von der Freiheit eines Christenmenschen”, dat hij naar paus Leo X stuurt als een samenvatting van wat hij leert. Hij ontvangt daarop een bul waarin 41 uitspraken van hem veroordeeld worden. In hetzelfde jaar gaan Luthers boeken in enkele plaatsen op de brandstapel. Luther reageert hierop door de bul te verbranden, tezamen met een pauselijk wetboek. In 1521 wordt Luther door Rome in de ban gedaan. De keurvorst, Frederik, nam Luther in bescherming en dwong een vrij verhoor af op de rijksdag in Worms. Luther weigerde hier zijn uitspraken te herroepen.

In Worms staat de grootste beeldengroep ter wereld ter nagedachtenis aan de reformatie. Het werd gemaakt door Ernst Rietschel en werd in 1868 onthuld.

Een aantal niet te versmaden kerken zijn:

• de Andreaskirche (Romaans, 13e eeuw)
• de St. Peterskathedraal (Romaans, te bezichtigen samen met die van Mainz en Speyer), opgericht door Bisschop Burchard (1000-1025)
• de Drievuldigheidskerk (Barok, gebouwd tussen 1709 en 1725)
• de Friedrichskirche (1699)
• de Liebfrauenkirche (1465, laatgotiek)
• de Magnuskirche (1521)
• de Martinskirche (vanaf de 12e eeuw)
• de Pauluskirche

Andere dingen om te zien zijn het Rad van Fortuin, de synagoge, het Raschihaus, het rituele bad (mikwe) en natuurlijk de Joodse Begraafplaats, waarover u meer kunt lezen in  de andere bijdrage over Worms.

U vindt nog een aantal foto’s onder de TAB “Citytrips”

Speyer ligt niet zo ver van Heidelberg af, nog geen 50 kilometer. We gingen er enkel en alleen naar toe voor de Kaiser- und Mariendom zu Speyer, de grootste kerk ter wereld in romaanse stijl. Samen met de kathedralen van Mainz en Worms maakt die deel uit van de drie romaanse Kaiserdome langs de Rijn.

De bouw begon rond 1030 onder de Salische keizer Koenraad II. In 1061 werd de Dom ingewijd. Tussen 1082 en 1106 werd het middenschip voorzien van een stenen gewelf met een spanwijdte van 14 meter. De Dom staat sinds 1981 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

U vindt een aantal andere foto’s onder de tab Citytrips bovenaan de bladzijde.

Heidelberg wordt beschouwd als een van de beste wetenschapscentrahttp://opstap.webbie-webbie.com/wp-admin/plugins.php van Duitsland. Maar het is ook een romantisch en idyllisch stadje en het verblijf was er zeer aangenaam. We hadden een hotel vlak bij de Oude brug, met uitzicht over de Neckar. We waren er in november 2004 en het had juist voor de eerste keer gesneeuwd; gelukkig bleef het goedje liggen. Ik was vertrokken met een winterregenjas aan, maar die was veel te koud, dus was mijn eerste taak het kopen van een nieuwe winterjas. Die draag ik nu nog – het is een degelijke, lange zwarte.

We hebben in Heidelberg twee klimtochten ondernomen (knipoog). De eerste ging naar het Heidelberger kasteel, dat hoog boven de stad ligt. Hier vind je nog architectonische overblijfselen uit de gotische en de renaissanceperiode. We bezichtigden ook de kasteeltuin, het Grosse Fass (het grootste wijnvat ter wereld) en het Apothekenmuseum.

De tweede klim was een tochtje over de Filosofenweg, die op een paar honderd meters hoogte aan de andere over van de Neckar ligt en van waaruit je een schitterend uitzicht hebt over de historische gebouwen van de stad, de kerken en universiteitcomplexen.

In de Altstadt zijn talloze eetgelegenheden en gezellige cafés (het is tenslotte een studentenstad), en wie van winkelen houdt komt hier ook aan zijn trekken. Ook de kerken zijn de moeite waard. Verder verdiepten we onze cultuur door bezoeken aan

• het Duitse verpakkingsmuseum (plezierig!)
• de collectie Prinzhorn – werken van patiënten uit psychiatrische inrichtingen die van 1919 tot 1921 werden verzameld door de kunsthistoricus en arts Hans Prinzhorn
• het Museum voor sacrale kunst en liturgie dat in de Jezuïetenkerk is gehuisvest
• de Heidelberger Kunstverein (hedendaagse kunst).

Maar dat was lang niet alles. We hebben nauwgezet alle suggesties van de website Heidelberg Tourismus gevolgd en meer in het bijzonder de zaken die voor de Altstadt waren aangeduid.

U vindt een reeks foto’s onder de TAB Citytrips.

In april 2010 ga ik terug. Dan volgen er nieuwe foto’s.